Van operatieassistent naar verpleegkundige: een verkort opleidingstraject waar ook Defensie gebruik van maakt

“De wereld verandert snel en de noodzaak om als Defensie klaar te zijn, wordt alleen maar groter.”

– Saskia Meerhoff, commandant Instituut Samenwerking Defensie en Relatieziekenhuizen (IDR)

Medische paraatheid vraagt om flexibiliteit

De geneeskundige dienst is een onmisbaar onderdeel van de Nederlandse krijgsmacht. De operatieassistenten van Defensie werken in civiele relatieziekenhuizen om vaardig te blijven. Daarnaast krijgen zij militaire trainingen en aanvullende militair medische trainingen om inzetbaar te blijven onder uiteenlopende en vaak extreme omstandigheden. Denk aan militaire basisvaardigheden, schietoefeningen en aanvullende medische scholing voor werken buiten de veilige context van een Nederlands ziekenhuis.

Internationale inzet vraagt daarbij om meer dan technische vakbekwaamheid alleen. “In het buitenland werk je samen met medische teams uit andere landen,” legt Saskia Meerhoff uit. “Dan is het belangrijk dat rollen herkenbaar zijn en dat je elkaars taal spreekt. 

Niet beter, maar breder inzetbaar

Deze extra opleiding is nadrukkelijk geen kwaliteitscorrectie, benadrukt Meerhoff. “Sterker nog: Nederlandse operatieassistenten zijn uitzonderlijk goed opgeleid en behoren tot de besten die je wereldwijd kunt vinden. Maar als je internationaal wilt samenwerken dan hebben andere landen vaak een OR-nurse en ligt de focus iets meer op de verpleegkundige zorg rondom de operatie dan op de technische assistentie. Door onze mensen ook die verpleegkundige kennis en vaardigheden eigen te laten maken, voldoen zij precies aan wat buitenlandse medische teams verwachten. Zeker in internationale samenwerking maakt dat een groot verschil.” 

Verkort traject met internationale impact

“De BIG-registratie die deelnemers na afronden van de opleiding tot Verpleegkundige kunnen aanvragen, maakt inzet in het buitenland ook makkelijker, omdat het een internationaal herkenbare kwalificatie is. We onderzochten daarom welke mogelijkheden er waren om onze mensen die registratie te laten behalen,” vertelt Meerhoff. Eén van onze reservisten, die als anesthesiemedewerker werkt, volgde via Endoor | ROC van Twente al een verkorte opleiding tot BIG-geregistreerd Verpleegkundige. Dat was voor ons aanleiding om contact op te nemen met Endoor om te kijken of een vergelijkbaar traject ook voor operatieassistenten ontwikkeld kon worden. Dat bleek het geval. Door een combinatie van praktijklessen (één dag in de week) en zelfstudie kunnen operatieassistenten in één jaar de opleiding doorlopen en afronden.” 

Elma Lubberink van Endoor vult aan: “We leggen de profielen, kennis en vaardigheden van operatieassistenten en verpleegkundigen zorgvuldig naast elkaar. Zo krijgen we scherp inzicht in waar de verschillen zitten en kunnen we heel gericht opleiden. Op die manier verkorten we het traject, terwijl we tegelijkertijd de kwaliteit en de wettelijke eisen van het verpleegkundig diploma volledig waarborgen.” 

Pilot met gemotiveerde deelnemers

Het traject startte als pilot. Acht militaire operatieassistenten meldden zich vrijwillig aan; zes rondden de opleiding succesvol af, sommigen zelfs cum laude. “De motivatie was groot,” vertelt Meerhoff. “Maar het is ook een intensief traject dat je naast je werk, militaire verplichtingen en privéleven volgt. Dat vraagt veel inzet.”

Defensie en Endoor evalueren het traject momenteel. Er wordt gekeken naar andere opzetten, locaties en manieren om het nog beter in te passen in het werk. “We willen dit zorgvuldig doen,” aldus Meerhoff.

Deelnemer Martin: de cirkel is nu rond

Eén van defensies operatieassistenten die middels dit traject zijn diploma Verpleegkundige behaald heeft, is Martin. Zijn loopbaan verliep niet via de standaardroute. “Ik wilde vroeger al verpleegkundige worden, maar dat lukte toen niet,” vertelt hij. “Via Defensie ben ik uiteindelijk operatieassistent geworden. Dat ik nu ook de mogelijkheid kreeg om mijn diploma tot Verpleegkundige te behalen, voelt alsof de cirkel rond is.”

Tijdens de opleiding combineerde Martin zijn werk met school en stages, onder andere in de thuiszorg, op de holding en in de verkoever. “Het meest waardevolle onderdeel van de opleiding vond ik het ‘klinisch redeneren’. Als operatieassistent los je heel gericht een probleem, zoals een bloeding, op. Als verpleegkundige kijk je veel breder: waar komt het probleem vandaan en wat betekent het voor de patiënt als geheel? Heel waardevol.”

Meerwaarde voor Defensie én zorginstellingen

Dankzij de opleiding is Martin nu breder inzetbaar: op de operatiekamer, op verpleegafdelingen en in samenwerking met andere nationaliteiten tijdens internationale missies. Die bredere inzetbaarheid is precies waar Defensie op inzet.

Volgens Meerhoff biedt het traject ook kansen voor andere zorginstellingen. “Je krijgt professionals die technisch zeer sterk zijn én verpleegkundig kunnen denken. Dat maakt teams flexibeler en versterkt de samenwerking.”

Waardering voor inzet en samenwerking

Bij de diplomering ontvingen de deelnemers van Defensie een bijzondere blijk van waardering: de Commander’s Coin, een traditionele beloning binnen Defensie voor de geleverde inzet, samenwerking en bevestiging van het team-gevoel. Het onderwijsteam van ROC van Twente kreeg het IDR-Defensie-schildje overhandigd, als symbool voor de fijne samenwerking. Een traject een trots op te zijn.